Inwentaryzacja i spis z natury – jak zrobić to prawidłowo
Spis z natury to jedna z niewielu czynności księgowych, które trzeba wykonać fizycznie. Nie da się jej zrobić z systemu, bo jej sensem jest porównanie tego, co pokazuje ewidencja, z tym, co realnie stoi na magazynie. Spis na koniec roku wpływa bezpośrednio na wysokość dochodu, więc błędy popełnione w pośpiechu ostatnich dni grudnia wychodzą dopiero przy kontroli, a wtedy kosztują najwięcej.
Kto ma obowiązek i kiedy
Przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów sporządzają spis z natury na dzień 1 stycznia, na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w trakcie roku oraz w razie zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów lub likwidacji działalności. Jednostki prowadzące księgi rachunkowe przeprowadzają inwentaryzację na zasadach ustawy o rachunkowości.
Co obejmuje spis
Spisem obejmuje się towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady. Uwaga na rzecz często pomijaną: spisem obejmuje się również towary stanowiące własność podatnika, ale znajdujące się poza jego zakładem, oraz towary obce znajdujące się w zakładzie, przy czym te ostatnie nie podlegają wycenie.
Jak wycenić poszczególne składniki
| Składnik | Metoda wyceny |
|---|---|
| Towary handlowe i materiały | Ceny zakupu lub nabycia albo ceny rynkowe z dnia spisu, jeżeli są niższe |
| Półwyroby, wyroby gotowe i braki własnej produkcji | Koszty wytworzenia |
| Odpady użytkowe | Oszacowanie uwzględniające przydatność do dalszego użytkowania |
| Towary obce w zakładzie | Ujęte w spisie, ale bez wyceny |
Przykład praktyczny
Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, przepisy o spisie z natury i jego wycenie · Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości, przepisy o inwentaryzacji.